Bespreking De diepte van kunst

Juli 2017

Maarten Brandt bespreekt De diepte van kunst – Een beschouwing over de hermeneutiek van Anton Ehrenzweig op de website van Opus Klassiek:

"[...] ieder kunstwerk, of dit nu de creatieve scheppingsdaad van een componist, schrijver of beeldend kunstenaar is dan wel van het leven zelf door een gewoon mens, is een ongekende sprong in het diepe met een onzekere afloop, een in beginsel volledig openliggend parcours."

"De omvang van dit essay is omgekeerd evenredig aan de rijkdom en diepgang ervan. Overdrachtelijk gesproken zou men deze verhandeling dan ook kunnen vergelijken met de muziek van Anton Webern, wiens composities bij oppervlakkige beschouwing voor aforistisch doorgaan, maar die in wezen hypergelaagd zijn en waarop men om het even hoe men het ook wendt of keert, nooit raakt uitgeluisterd en waarin men onvermoede details blijft ontdekken."

 

Volledige bespreking op de website

 

 

 

 

De diepte van kunst

Verschijningsdatum 21 maart 2017

De diepte van kunst
Een beschouwing over de hermeneutiek van Anton Ehrenzweig
Uitgeverij Sjibbolet, Amsterdam
Paperback, 68 pp.
Reeks: Filosofie
ISBN: 978 94 9111 034 4

In 1967 verscheen van de freudiaanse psychoanalyticus en kunsthistoricus Anton Ehrenzweig The Hidden Order of Art, een hermeneutische leer over kunst. De diepte van kunst laat zich verklaren aan de hand van het 'primair en secundair proces': chaotische en ordenende impulsen die in het bewustzijn werkzaam zijn. 

In Ehrenzweigs visie op de verborgen organismen van kunst staat de fragmentarische structuur van het werk als een open vorm op de voorgrond. Volgens deze dynamische opvatting verschuift de nadruk op het integrale, voltooide werk naar het ontstaan ervan - het is nooit af. Het kunstwerk valt qua betekenis samen met de wording van het kunstwerk: van resultaat naar beleving, van gefixeerd eindproduct naar deelname.

 

 

 

 

Book review The Fertile Land

Boulez and the regained liberation of exuberance
Musical, artistic and poetic introductions to The Fertile Land

June 2015

Now available: the English translation of Maarten Brandt's review of The Fertile Land – Pierre Boulez Paul Klee Identifications for Opus Klassiek:

"The Fertile Land – the core of this publication as regards Mulder's Boulez-translations – is one of the greatest essays Boulez ever produced, and it centres especially on his admiration for the work and more particularly the teachings of Paul Klee. […] Simplicity and complexity are only yards away in this magnificent essay."

"Mulder's translation is musical, artistic and poetic, and it therefore introduces the interested reader in an exemplary way to the fascinating and pioneering erudite thoughts of a 20th and 21st century composer and polymath, who unlike any of his contemporaries can be compared to the greatest artists and composers of all times – in purity, profundity, quality, versatility – not excluding Da Vinci, Bach, Goethe, Beethoven, Wagner or Debussy."

 

Download pdf

 

 

 

 

Bespreking Het vruchtbare land

Juni 2015

Maarten Brandt bespreekt Het vruchtbare land – Pierre Boulez Paul Klee Zielsverwantschap op de website van Opus Klassiek:

"Het vruchtbare land – het zwaartepunt van deze publicatie wat Mulders Boulez-vertalingen betreft – is een van de grootste essays die Boulez ooit het licht deed zien en heeft vooral zijn bewondering voor het werk en meer in het bijzonder de pedagogie van Paul Klee tot onderwerp. […] Eenvoud en complexiteit liggen in dit grandioze essay op een steenworp afstand."

"Mulders vertaling is muzikaal, muzisch en poëtisch en voert daarom de geïnteresseerde lezer op een voorbeeldige wijze in de fascinerende en pionierende erudiete denkwereld van een 20ste en 21ste eeuwse componist en duizendkunstenaar die als nauwelijks een ander van zijn generatie qua puurheid, diepgang, kwaliteit en veelzijdigheid met het niveau van de allergrootste kunstenaars en toondichters ooit – een Da Vinci, Bach, Goethe, Beethoven, Wagner en Debussy niet uitgezonderd – kan worden vergeleken."

 

Volledige bespreking op de website

 

 

 

 
 

Maart 2015

Het vruchtbare land; the fertile land
Pierre Boulez Paul Klee identifications

Nederlandse en Engelse editie
Ter gelegenheid van de 90ste verjaardag van Pierre Boulez

Omslag Het vruchtbare land, Pierre Boulez Paul Klee Zielsverwantschap


sounds, images, words

"About inner desert,
and the exuberant inner bloom
that Klee transferred on his canvases from Egypt,
the Nile, from the Valley of Kings.
And about Boulez' own contemplations
on the creative process:
both of them wrote theories of music,
theories of art.

creation

Most of all I was struck
by the constant alternation
of desert and bloom,
the myths that raise this synchronicity
of creation and downfall,
existential fear,
production and death."

fertility


Zie ook: Muziekwetenschap Actueel

Engelse vertaling: Eva Pelgrom

Verspreiding:
bol.com
www.roelants.nl
www.stichtingpierreboulez.nl

Download flyer als pdf

 

 

 

 

Lezing: The ideology of Wagner's stage; Adorno, Boulez; antisemitism

26 september 2013
Wagner Academie
Theater aan de Parade, 's-Hertogenbosch

Kritische bijdrage aan het Wagner-jaar, Stichting Pierre Boulez

Download pdf

 

 

 

 
 

Hoge Franse onderscheiding voor Etty Mulder
31 januari 2012

Etty Mulder ontvangt onderscheiding uit handen van de ambassadeur van Frankrijk. Copyright foto: Ambassade de France aux Pays-Bas - Emy Cottet-Dumoulin.

(Foto: Ambassade de France aux Pays-Bas – Emy Cottet-Dumoulin)

Musicologe, cultuurhistorica en auteur Etty Mulder, voormalig hoogleraar musicologie en algemene cultuurwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen, ontving  dinsdag 31 januari de hoge Franse onderscheiding Chevalier dans L'Ordre des Arts et des Lettres uit handen van de Franse Ambassadeur Pierre Ménat, in zijn residentie in Den Haag.

Chevalier dans  L'Ordre des Arts et des Lettres is een bijzonder eervolle onderscheiding, ingesteld in 1957 als blijk van waardering voor wie binnen en buiten Frankrijk belangrijk werk heeft verricht op het terrein van de letteren en kunsten.

Etty Mulder was van 1982 tot 2007 hoogleraar aan de Radboud Universiteit. Daarnaast was ze ondermeer bestuurslid van de Stichting Praemium Erasmianum (1984 tot 1992), voorzitter en coördinator van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 (sinds 1987). Zij is voorzitter van de Stichting Pierre Boulez (sinds 2000) die  onder meer vertalingen uitbrengt van het muziektheoretische werk van deze componist.

Etty Mulder is de biograaf van Hildegard von Bingen en Helene Nolthenius.

Download pdf:
toespraak van de ambassadeur (Frans en Nederlands)

Download pdf:
dankwoord van Etty Mulder (Frans en Nederlands)

 

 

 

 

 

Pli selon pli in Parijs

Repetities en uitvoering van Pli selon pli in Parijs: Pierre Boulez en zangeres Barbara Hannigan met het Lucerne Festival Academy Festival.
Paris Salle Pleyel, 27 09 2011.

 

 

 

 

Boulez dirigeert Pli selon pli in Amsterdam

24 september 2011
Ensemble Intercontemporain
Het Concertgebouw Amsterdam

Het is kenmerkend voor de grote kunstwerken van het modernisme, waar het oeuvre van Pierre Boulez (1925) op aansluit, dat zij hun eigen ontstaansgeschiedenis thematiseren en het creatieve proces als zodanig aan de orde stellen.

Zodra in de eerste helft van de twintigste eeuw de overgeleverde algemeen geldende constructieprincipes in verval zijn geraakt, ontleent het kunstwerk zijn waarde deels aan de unieke existentiële vraag of het bestaansrecht heeft. Is deze ongekende schepping aanvaardbaar? Is deze nieuwheid acceptabel?

Men ondergaat die vraag in de werken van Stravinsky en Schönberg, - zij geldt vervolgens voor de grote vocale werken van Boulez, in het bijzonder voor Pli selon pli (plooi voor plooi).

 

Pli selon pli (Portrait de Mallarmé) voor sopraan en orkest (1957-1962)
Muziek: Pierre Boulez
Tekst: Stéphane Mallarmé
Oorspronkelijke taal: Frans
Delen: Don, Improvisation I – III, Tombeau

Download pdf en lees verder

 

 

 

 

 

Bespreking De Sirenen zwegen

1 september 2011

Harry Stroeken bespreekt De Sirenen zwegen op de website van het Psychoanalytisch Woordenboek:

"Het psychoanalytische denken is geïntegreerd in verschillende cultuurfilosofische en literaire interpretatietheorieën, losstaande van de klinische toepassing van de psychoanalyse. Dit essay is van deze stelling een fraaie toepassing. Etty Mulder realiseert een combinatie van psychoanalyse en kunstvormen."

 

Volledige bespreking op de website

 

 

 

 
 

Bespreking De Sirenen zwegen

4 april 2011

Jacques de Visscher bespreekt De Sirenen zwegen in het tijdschrift De Uil van Minerva:

"In een tijd waarin de kunst nog zelden aanleiding geeft tot schoonheidservaring, wil dit essay van Etty Mulder de "spankracht aanduiden van een narratief dat de plaats van de mens aanroert als topos, als icoon, in klank en sacrale verbeelding". Vandaar haar vernieuwde aandacht voor het mythische, voor de metafysische dimensie van de literatuur en de andere muzische kunsten."

Download pdf

 

 

 

 

Zomercursus Andrej Tarkovsky: Offret / The Sacrifice

30 en 31 augustus 2011
HOVO Radbouduniversiteit Nijmegen

Programma
Inleiding: Het Offer als cultuurmonument en persoonlijk drama
Filmpresentatie in Villa LUX
Hoorcolleges en discussie: analyse van betekenis en boodschap middels beeld, muziek, filosofische en religieuze aspecten

Kosten
€ 179,— (incl. koffie/thee, drankje)

In directe aansluiting op het oeuvre van Ingmar Bergman hebben de werken van Andrej Tarkovsky (1932-1986) in de laatste decennia van de vorige eeuw op imposante wijze de toon gezet. De uit de voormalige Sovjet-Unie geëmigreerde en in Parijs overleden regisseur thematiseert in een intercultureel, interreligieus en veeltalig werk het einde van de westerse beschaving.  

De waarde van Het Offer als een van de grootste kunstwerken uit de twintigste eeuw, ligt in de geniale integratie van interculturele mythische, religieuze en kunsthistorische symbolen. Bij het werken aan de film wist Tarkovsky dat hij niet lang meer te leven had.

Download pdf

 

 

 

 

De Sirenen zwegen

Verschenen 2 april 2011

De Sirenen zwegen
Psychoanalyse, mythe en kunst
Uitgeverij Sjibbolet, Amsterdam
Essay (paperback) 84 pp.
Reeks: Oratio
ISBN: 9789491110016

Freud treedt als eerste denker welbewust in de mythische conventie van de afdaling in de onderwereld. Zijn motto in De droomduiding luidt dat hij de onderwereld in beroering gaat brengen. 

De kunstzinnige concepten uit de westerse cultuurgeschiedenis zullen zonder psychoanalytische hermeneutiek na dit voornemen van Freud niet langer ontraadseld kunnen worden. Met het historische moment waarop Freud te Rome door Michelangelo's Mozes wordt overweldigd, begint het moderne denken over kunst. Het mozaïsche  beeldverbod beheerst niet slechts de religie maar ook de kunstgeschiedenis van het Westen tot en met het choreografische offer van Stravinsky en het filmische meesterwerk Het offer van Andrej Tarkovski. 

Wie zich blootstelt aan de zang van de Sirenen zal verzwolgen worden. Hun zang belichaamt 'alles wat men kan weten' over de oorlog – de Trojaanse oorlog wel te verstaan.

 

 

 

 

Presentatie Boulezschriften 3

Nieuwe aflevering van Boulez in vertaling over Franse componisten.
Op 17 juni 2010 presenteerde de Stichting Pierre Boulez in het Muziekgebouw aan het IJ te Amsterdam aflevering 3 in de reeks Boulez in vertaling. Deze aflevering van het muziektheoretisch werk van de maestro is gewijd aan Franse componisten. Componist en dirigent Pierre Boulez, nu vijfentachtig, nam het eerste exemplaar in ontvangst.
Holland Festival-concert: Ensemble Intercontemporain; Boulez-Uchida-Tetzlaff.

Stichting Pierre Boulez richt met de Boulezschriften aandacht op de hoedanigheid van de maestro als theoretisch essayistisch schrijver over muziek.
Zie Muziekwetenschap actueel

 

 

Biografie Helene Nolthenius

In Rede en vervoering schetst Etty Mulder de plaats die Nolthenius innam binnen een erudiete Nederlandse elite, die stand hield totdat de universiteit definitief in de greep raakte van 'kennisproductie'. In deze elite, wortelend in de voorloorlogse tijd, voelde zij zich als vrouwelijk geleerde eenzaam, terwijl ze een flamboyante indruk maakte. Zij zocht een verheven wereld 'weg van hier', maar wist zich getemperd door de rationaliteit die ze zichzelf oplegde.

Zie Muziekwetenschap actueel

 

 

 

 

 

 

 

Afscheidsrede Radboud Universiteit

De monumentale Kunst der Fuge van Johann Sebastian Bach (1750) is een complexe verzamelcompositie van circa twintig muziekstukken.
In haar afscheidsrede geeft Etty Mulder voorbeelden van fugatische structuren, omkering, spiegeling, verdichting in literaire teksten van Marguerite Duras en Paul Celan. Opvallend is hoe deze auteurs, die beiden de Hitlervervolging doormaakten, allebei een rol verleenden aan fugatische constructieprincipes in hun literaire scheppingsproces.

Zie Muziekwetenschap actueel